Wieke (1965) woont in de mooiste regio van Nederland: de Achterhoek, gemeente Bronckhorst. Ze houdt van dit gebied, omdat het bos, water en mooie landschappen biedt.
Ze heeft in 2021 een hersenbloeding gehad. In haar proces wil ze ons graag meenemen. Ze schrijft over wat haar bezighoudt, waar ze tegenaan loopt en waar ze blij van wordt met de gevolgen van haar hersenletsel. Dit doet ze voor het project Meedoen? Hoe dan?
Flexibiliteit in het brein bij NAH: Moeite met plannen en organiseren
Na vier jaar leven met hersenletsel is vandaag weer zo’n dag. Ik weet dat ik het een en ander moet doen. Er staan verschillende taken op mijn lijst: afspraken met professionals uit mijn mail in de agenda zetten, mijn andere mails opschonen of in mapjes ordenen om overzicht te houden, en iets opzoeken op internet voor mijn lieve moeder. Verschillende taken op één ochtend – iets wat vroeger geen enkel probleem was. Nu voelt het als een enorme berg.
Het begint al met tegenzin. Ik weet dat ik eraan moet beginnen; het moet een keer gebeuren, en ik heb deze ochtend ervoor gereserveerd. Als ik het nu niet doe, mis ik misschien een afspraak. Deze klus vraagt veel van mijn concentratie, en ik weet dat afleiding zorgt voor energieverlies. Het schakelen van de ene taak naar de andere kost mij ontzettend veel moeite en vermoeit enorm.
Net wanneer ik bezig ben, komt mijn partner naar me toe. Hij vraagt of hij iets met mij kan overleggen. Lief van hem dat hij het vraagt — hij houdt rekening met mijn beperkingen. Toch ben ik dan meteen afgeleid. We gaan even in overleg. Voor mij betekent dat, dat ik al mijn hersencapaciteit opnieuw moet herverdelen. Eerst zat mijn aandacht in het ‘computerwerk-vakje’, toen moest het schakelen naar het ‘overleg-vakje’, en daarna weer terug naar het ‘kantoorwerk-vakje’ — of was het toch ‘computerwerk’? Ik moet eerst weer even nadenken in welk vakje ik moet zijn. Ik besluit eerst maar een kopje koffie te pakken.
Als ik weer op mijn plek zit, weet ik weer waar ik gebleven was. Ik ga verder met de mail. Even vraag ik me af: moest ik nu eerst iets voor mijn moeder doen of toch de afspraken? Ik ga weer aan de slag. Ik zoek mails van zorgorganisaties, zoals van de revalidatiekliniek, en zet de afspraken in mijn agenda. Gelukkig is die digitaal op mijn mobiel. Zo heb ik hem altijd bij de hand.
Ik probeer me goed te concentreren, maar ik voel het al: de eerste signalen van overprikkeling. Zeurende hoofdpijn. Ik ga door. Ik log in op de afspraken-app, haal de informatie uit de mails, zet alles netjes in de agenda. Daarbij moet ik goed letten op tijd, datum, of het een belafspraak is of fysieke aanwezigheid, en of ik vooraf iets moet aanleveren. Dat schrijf ik allemaal op in mijn agenda, want zodra ik het niet noteer, is het direct uit mijn geheugen verdwenen.
En dan… begint de buurman met bladblazen.
NEE. Mijn hoofd is voller dan vol. Hoofdpijn, concentratieverlies, moe-moe-moe. Misselijk van vermoeidheid. Ik ben er klaar mee.
Maar stoppen is geen optie. Eerst de afspraken in de agenda, de rest komt een andere keer wel.
Theoretische toelichting: Verminderde cognitieve flexibiliteit na NAH
Mensen met Niet-Aangeboren Hersenletsel (NAH) ervaren vaak verminderde cognitieve flexibiliteit. Dat is het vermogen om soepel te schakelen tussen verschillende taken, denkpatronen of aandachtspunten. Deze vorm van executief functioneren speelt een cruciale rol bij plannen, organiseren en prioriteren van dagelijkse activiteiten. Wanneer dit systeem door hersenletsel is beschadigd, kunnen relatief eenvoudige taken plotseling overweldigend aanvoelen.
Cognitieve flexibiliteit vraagt veel samenwerking tussen verschillende hersengebieden, met name de frontale cortex. Juist deze gebieden zijn vaak aangedaan bij NAH, wat leidt tot mentale traagheid, moeite met schakelen tussen taken en snelle overprikkeling.
Volgens de Hersenstichting (2023): “Na hersenletsel kunnen executieve functies verstoord zijn. Dit maakt het lastig om overzicht te houden, keuzes te maken of om je gedrag aan te passen aan nieuwe situaties. Daardoor kost het plannen en organiseren van dagelijkse taken veel energie.”
– Bron: Hersenstichting. Gevolgen van hersenletsel – cognitieve functies. https://www.hersenstichting.nl
Deze beperkingen zijn vaak onzichtbaar voor de buitenwereld, maar bepalen in sterke mate hoe iemand zijn of haar dag beleeft. Kleine afleidingen kunnen zorgen voor complete uitputting, zoals duidelijk wordt in het verhaal hierboven.
Wil je meer weten? Lees dan mijn volgende blog, geef een reactie via de mail meedoen@debagagedrager.nl of lees meer over het project Meedoen? Hoe dan?